Ruumte skaadt niet
Tessels praate, séégies en anekdotes
Gré Dros
Samengesteld door Theo Timmer
Met illustraties van Monica Maas
Gebonden, 115 pag., 15 x 20 cm, Het Open Boek 2009, € 12,50


                


De tijd vliegt voorbij. Om het met ommoe Kortenhoeven te zeggen: 'Je piest ers en je striekt je heer d'ers glad en 't is alweer eetestied.' Twintig jaar lang verzorgde Gré Dros een taalrubriek voor het tijdschrift van de Texelse Historische Vereniging. Ze schreef over eigenaardigheden van het dialect, over de klank ervan, maar ook over ouwe liedjes, de taal uit haar kinderjaren, over sèègies, soute bóóne en boeskippe. In de latere periode lag het zwaartepunt meer op herinneringen, anekdotes en kleine verhalen. Over legendarisch sterke jutters, vliegende eb, kattenvreters en meer van dat moois.

Bijlage >

Artikel >


Zie ook http://www.monicamaas.nl



De wilde planten van Texel
Adriaan Dijksen
Met illustraties van Johan Reydon
Paperback, 111 pag., 16 x 22 cm, volledig herziene editie 2006, meer dan 50 nieuwe planten toegevoegd, € 14,50





Voor de liefhebbers van wilde planten is Texel een klein paradijs.
Dat het eiland zo'n rijke vegetatie heeft, dankt het vooral aan de grote verscheidenheid aan landschappen. In het midden heb je de Hoge Berg, de lemen kern uit de ijstijd met zijn groene weggetjes, tuinwallen en kolken. Daaromheen liggen de oude en nieuwe polders en vind je sloten, binnendijken en doorbraakpoelen. Het eiland heeft natte en droge duingebieden, buitendijkse kwelders, de Horsmeertjes. En niet te vergeten het honderd jaar geleden op de Westermient aangeplante dennenbos, dat geleidelijk meer een loofbos aan het worden is. Al deze gebieden hebben hun typisch eigen begroeiing. Die staat langs de kust onder invloed van zout of brak bodemwater, wat een bijzondere variatie teweegbrengt van gewone tot zeer zeldzame soorten.
Johan Reydon heeft in de bloeiperioden van 1979 en 1980 de meest kenmerkende Texelse planten stuk voor stuk naar de natuur geschilderd en daarmee de basis gelegd voor De wilde planten van Texel.
Voor deze nieuwe editie heeft hij er nog eens vijftig aan toegevoegd. Adriaan Dijksen zorgde voor heldere, instructieve soortbeschrijvingen en voorzag ieder bloeigebied van een levendige inleiding.

Artikel >

Bijlage >

Dialectnamen voor planten


LITERATUUR

UITVERKOCHTE TITELS
In het voetspoor van Jac. P. Thijsse - Toon Fey, Heukelem 1992
Plantengroei van de Waddeneilanden - V. Westhof en M.F. van Oosten, KNNV 1991
Verkade-album Texel - J.P. Thijsse, Zaandam 1927, heruitgave Zomer & Keuning 1988
Texel, het vogeleiland - J. Drijver, Amsterdam 1934, L.J. Veen 1957



Langs Pagga's paadje
Over de laatste bewoners van een plaggenhut op Texel
Irene Maas
Geb, 64 pag., 17,5 x 23 cm, foto's en documenten aangevuld met tekeningen


                 


Op de nog onontgonnen gronden van de Westermient, van god en alle mensen verlaten, woonde in de tweede helft van de negentiende eeuw Kees Gorter, een man die 'Pagga' werd genoemd.
Van deze Pagga wordt verteld dat het 'een hele beste jutter' was.
En ook dat hij vreselijk kon vloeken.
Hij woonde met zijn vrouw in een plaggenhut, een 'zooien huus', dicht onder de duinkant, op een plaats waar later bos is geplant, niet ver van de Bleekerij. Van hun woning is niets meer terug te vinden. De hut kwam leeg te staan toen het bejaarde echtpaar in 1909 verhuisde naar het Gesticht van Weldadigheid in Den Burg. Arbeiders van Staatsbosbeheer hebben hem nog een aantal jaren als schaftkeet gebruikt, maar in 1917 is hij uiteindelijk afgebroken.
Er loopt nu een voetpad langs, 'de Paggaweg', maar tussen de bomen en braamstruiken herinnert niets meer aan Antje Dekker uit Oudeschild, die als ongehuwde moeder naar de Mient was verhuisd en bij Kees Gorter terechtkwam. Niets meer over hun leven, het harde en schrale bestaan onder de duinkant, de kinderen die ze er kregen en verloren.

Aan de hand van overleveringen, knipsels en dagboeknotities hebben Irene en Monica Maas het levensverhaal van deze mensen kunnen reconstrueren. Ze brengen ons daarmee terug naar het ongerepte landschap van de Westermient, een gebied dat door Jac. P. Thijsse geroemd is om zijn betoverende schoonheid, maar waarin het bestaan hard en arm was en alleen de sterksten konden overleven.

Bijlage >

De grindweg naar 't dorp de Koog
Uit het schrift van Antje Gorter
(de dochter van Pacha)

Wonen in een zooien huus

Het hondje van Pagga


Zie ook
www.juthout.nl



Kikkertje lief
Brieven van Aagje Luijtsen, tussen 1776 en 1780 geschreven aan haar man Harmanus Kikkert, stuurman in dienst van de VOC
Perry Moree, Vibeke Roeper, Ingrid Dillo en Theo Timmer
Geb., 206 pag., 24,5 x 16,5 cm, met illustraties in kleur en zwart-wit en brieffragmenten in duotoon, 2003
Uitverkocht





In het nationale archief van Groot-Brittannië stuitte historicus Perry Moree op een kostbare schat: een volledige reeks brieven van een Texelse zeemansvrouw aan haar man die als stuurman voor de VOC voer. In 1781 werd een vloot van de Verenigde Oost-Indische Compagnie bij Kaap de Goede Hoop het slachtoffer van een Engelse aanval.
Stuurman Harmanus Kikkert behield het leven, maar zijn persoonlijke bezittingen, waaronder de brieven die zijn vrouw hem tijdens zijn reizen had geschreven, werden oorlogsbuit.
De vondst van de brieven is uniek. Een pakket van negentien lange brieven van één zeemansvrouw werd nooit eerder aangetroffen. De vondst is bovendien uitzonderlijk omdat de brieven een heel nieuw verhaal vertellen. Niet dat van de mannen op hun verre reizen over de wereldzeeën, maar het verhaal van de achterblijvende vrienden en familieleden.
Over Aagjes schouder lezen we mee: haar eenzame nachten, de omgang met haar schoonfamilie, haar dagelijkse zorgen en haar verlangen naar haar 'Kikkertje lief'. De correspondentie breekt af op een aangrijpend moment, als Aagje haar man Harmanus moet informeren over de dood van hun zoontje. Aagjes brieven zijn levendig en teder, vol dagelijkse details maar ook vol menselijk drama. Ze geven een prachtig beeld van het dagelijks leven ruim tweehonderd jaar geleden.
In het boek zijn Aagjes brieven onverkort gepubliceerd en nu voor iedereen toegankelijk. Historicus Perry Moree voorzag ze van een inleiding, waarin o.a. ook een overzicht is opgenomen van de reizen die Harmanus en zijn broers voor de VOC maakten. Vibeke Roeper en Theo Timmer zorgden voor uitleg en toelichtingen die de brieven voor elke lezer begrijpelijk maken.

'Als ik en Aavie en Betije en Leijs dan eens bij malkander zijn, dan zeg ik wel:
'Ik wou dat Harmen van de nagt eens bij mij was.' Dan laggen ze om mij en seggen:
'Wou je nog meer hebben? Me dunkt dat je al genog hebt aan uw dikke leijf.'

Bijlage >

Zie ook Texel en de VOC - Vibeke Roeper / Ineke Vonk-Uitgeest



Omringd door zee
4 radio-columns
Jan Wolkers
Geb., 35 pag., 12,5 x 19,5 cm, 8e druk 2011, € 8,95





Vanaf 1970 huurden Jan en Karina Wolkers in de maanden mei en september een vakantiehuisje in het uiterste noorden van Texel.
Ze kwamen terecht bij mevrouw Boon-Verberg, soldatenmoeder en ereburgeres van de georgische hoofdstad Tiblisi.
Het boekje bevat korte teksten met persoonlijke herinneringen en dagboeknotities over mevrouw Boon en haar zoon Arie, over kiloblikken kaviaar en verhalen die de ronde deden over brits-indische soldaten. Maar ook over de kleur blauw op het omslag van het Verkade-album, een picknick in de Buitenmuy en de schok die die moord op Allende bij hen teweegbracht. De columns uit Omringd door zee zijn in mei 1998 voorgelezen in het radioprogramma Onvoltooid verleden tijd van de VPRO.
Onder dezelfde titel zijn ze door uitgeverij De Harmonie op cd uitgebracht (met muziek van het Willem Breuker collectief).
De verhalen staan ook in de essay-bundel Wolkers in Wolkersdorf die in het najaar van 2000 is verschenen.



Opstand der Georgiërs
'Sondermeldung Texel'
Dick van Reeuwijk
Paperback, 72 pag., met foto's in zwart-wit, 14,5 x 20 cm, 6e druk 2010, € 10,95
Nu ook leverbaar in het Georgisch voor 12,50


              


Voorjaar '45. Het einde van de tweede wereldoorlog was in zicht. Niemand kon vermoeden dat één van de bloedigste veldslagen op Nederlandse bodem nog moest beginnen. Het vredige Texel zou daarvoor het trieste decor worden. 800 Georgiërs waren er gelegerd als hulptroepen van de Duitsers. Als soldaten van het Rode Leger waren ze in '41 aan het oostelijk front
Begin april '45 zouden de Georgiërs worden ingezet tegen de oprukkende geallieerden. In de nacht van 5 op 6 april kwamen ze in opstand: de operatie 'Dag der Geboorte'.
Texel werd Europa's laatste slagveld, waar honderden Duitsers, Georgiërs en Texelaars de dood vonden. Tot 20 mei duurden de gevechten. Pas toen arriveerden de Canadezen en eindigde het Texelse drama, dat in de rest van Nederland bijna werd vergeten.

DICK VAN REEUWIJK maakte voor de NOS een opzienbarende film over de opstand van de Georgiërs. Hij reisde o.a. naar de Sovjet Unie om oudstrijders te interviewen. Het boekje werd in 1995 herzien en aangevuld met een aantal niet eerder gepubliceerde foto's.

Bijlage >

http://cgi.omroep.nl/cgi-bin/streams?/vpro/41766968/windowsmedia.asf?title=Sondermeldung

Zie ook De Russenoorlog - Arnold van Bruggen - dvd


LITERATUUR

UITVERKOCHTE TITELS
Geweld en vuur over de Eierlandse Polder - Albert Dros Dzn, oorlogsherinneringen van de landbouwer van hoeve Bland en Berg, gestencild, 14,5 x 20,5 cm, 66 pag.
Muiterij aan het Marsdiep - J.A.C. Bartels, verzameling foto's uit het archief van de auteur met een beschrijving van de belangrijkste gebeurtenissen tijdens de Georgische opstand, gebonden, 96 pag., 22,5 x 28,5 cm, uitg. De Bataafse Leeuw 1986
Texel Nederlands laatste slagveld - J.A.C. Bartels en W. Kalkman, uitgebreide beschrijving van achtergronden en gebeurtenissen tijdens de Georgische opstand, gebonden, 16 x 23 cm, 335 pag., met foto's,
Texel 1945, gesprek met Artemidze - Connie Brood, 16 pag., 15 x 21, geniet, overdruk van een interview uit Vrij Nederland 2 april 1983, uitgave Het Open Boek 1983
Dag soldaat, dag mooie soldaat - Imme Dros, jeugdboek, uitgeverij Querido
Van Texel begon de victorie - Piet van As, jongensboek uit de jaren vijftig, gebonden 220 pag., 17,5 x 25 cm,
Tragedie op Texel - J.A. van der Vlis, vijftig ooggetuigen over de Georgische opstand; 14 x 21 cm, 128 tekstpagina's, plus enkele katernen foto's. Dit boek verscheen voor het eerst bij Becht in 1946. Er bestaan drie verschillende edities van, de laatste herziene druk
Water, wind en vuur - K. Norel, roman, uitgave La Rivièra en Voorhoeve, 1970



De geest verwaait
Texelse verhalen en beelden over dementeren
Paperback, 80 pag., 12,5 x 20 cm, najaar 2001, € 9,25





De geest verwaait is een bundeling van verhalen, gedichten en foto's met als thema dementie. De ene keer serieus, dan weer met een knipoog, wordt dit onderwerp behandeld door:
Aris Bremer, Margot Doorgeest, Theo Timmer, Daan Welboren, Theun de Winter, Nico Dros, Frans Hopman, Harry de Graaf, Marianne Witte, Kees Vlaming Mzh., fotoclub Texel en studenten van de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten Den Haag.
De geest verwaait is in 1997 door Het Open Boek geproduceerd voor het Project Dementie Texel.